مكان هست و علاوه‌بر اينها چندين جا و مكان ديگر در همين كارخانه ساخته و برپا كرده‌اند و عمله و سركار و كارفرماى معين دارد كه علفى است آن را مىآورند و به طريق پنبه و ريسمان آن را عمل مىآورند و سفيد و لطيف مىنمايند و كتابى در كمال نزاكت و لطافت مىبافند كه دوام بسيار دارد ، و بسيارى از خلق و عموم سالدات و زن و مرد ، آن را استعمال مىنمايند . پيراهن و زيرجامه كرده ، مىپوشند و بيشتر كارسازى آنها از همين علف و اين پارچهء كتان كه به عمل مىآيد مىشود . به‌هرحال صاحبى ايلچى و همراهان به‌قدر چهار پنج ساعت در تمامى اين مكان گردش و ملاحظه نمودند و از آنجا به عمارات و خانه‌ها و مكان‌هائى كه حال ، پادشاه بنا كرده ، و در كار ساختن مشغول بودند كه همين اساس را زيادتر كرده باشند رفته قدرى آنجا را نيز ملاحظه كرده ، و معاودت به منزل شده ، باقى روز به طريق ساير ايام گذشت . يوم شنبهء بيست و سيم : بعد از ناهار « 1 » مهمانداران خدمت صاحبى ايلچى آمده ، مذكور نمودند كه خانه‌اى است كه در آنجا دختران بزرگان و دخترانى كه پدرهاى آنها در دعواها مقتول شده ، و دخترانى كه پدر ندارند ، و بىكس مىباشند به امر پادشاه آنها را تربيت مىنمايند . و كمالات و دانستن زبانها مىآموزند و ملاحظهء آنها و وضع و سامانى كه دارند ، خالى از تماشائى نيست . صاحبى ايلچى قبول ملاحظهء آنجا را نموده به همراهى مهمانداران و همراهان روانهء آنجا شدند . به ورود آنجا جمعى بزرگان و اشخاصى كه مأمور به اين امور بودند ، برسر راه آمده عزت و احترام تمام به عمل آوردند ؛ و داخل آن خانه شديم . خانه‌اى است كه از چهار جانب عمارات و اوطاق‌هاى بسيار چهار پنج طبقه ساخته شده ، و وسعت بسيار دارد و تخمينا سه ورث كه نيم فرسخ بوده باشد ، دورهء آن مىشود . و اوطاق‌هاى بسيار بزرگ و وسط و كوچك ، در همهء طبقات دارد و دالان‌هاى بسيار طولانى كه طول آنها هر يك هفتصد هشتصد بلكه هزار قدم مىشود ، در وسط عمارات واقع است كه چنين دالان اوطاق‌ها را ساخته‌اند . داخل هر اوطاق كه ميشوند به قدر سى چهل دختر كه جور يكديگر مىباشند ، از سن شش هفت سال ، الى پانزده شانزده ساله در آنجا هستند . چندين نفر معلم زن و مرد ، يك نفر كشيش كه پيشواى آنها بوده باشد و چندين نفر خدمتكار و دو سه نفر جنرال موكل و مربى آنها مىباشند و آنها را درس خواندن و نوشتن و آموختن زبان فرانسه و ساير زبانهاى يوروپ ديگر و قاعده و قانون مذهب و ملت خود و آگاهى از جمع امور دنيا و تواريخى كه از هر جا دارند و قانون و نظام هرفرقه و هر كرور و نقشهء هر ولايت و هر مكان و دوزندگى گلها و طرح‌ها در روى پارچه‌هاى نازك و كلابتون‌دوزى ، از هر چيز و اقسام نقاشى و كشيدن تصاوير و خوانندگى و رقص و نواختن سازها و ساير كمالات و چيزهائى كه در ميان ايشان مرغوب و متداول است مىآموزند و هر يك را كه قابل و شايستهء هر كارى مىدانند ، به آن كار مأمور مىدارند .

--> ( 1 ) - متن : نهار .